تأثیر عوامل سازمانی، فردی و گروهی بر گرایش به بطالت اجتماعی کارکنان و اعضای هیات‌علمی دانشگاه پیام نور شیراز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد یاسوج و هیات علمی گروه مدیریت دانشگاه پیام نور

2 استاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات تهران

3 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد یاسوج

چکیده

هدف مقاله حاضر، تحلیل مهمترین عوامل سازمانی (رهبری اخلاق مدار)، فردی (خودکارامدی و خودپنداره) و گروهی (سازگاری تیمی) بر گرایش کارکنان به رفتار بطالت اجتماعی در کارکنان دانشگاه پیام نور شیراز بوده است. تحقیق حاضر به لحاظ هدف، کاربردی و به لحاظ ماهیت داده ها، توصیفی ازنوع همبستگی می­باشد. جامعه آماری این تحقیق را 157 نفر از کارکنان و اعضای هیات‌علمی دانشگاه پیام نور شیراز تشکیل ­دادند. با استفاده از فرمول کوکران، حجم نمونه ای به میزان 112 نفر مشخص گردید. جهت گردآوری داده­ها از پرسشنامه محقق­ساخته در طیف لیکرت 5 گزینه‌ای استفاده شد. جهت سنجش روایی پرسشنامه‌ها از روش روایی محتوایی و روایی سازه استفاده شد. برای سنجش پایایی و همسانی درونی پرسشنامه‌ها از آزمون آلفای کرونباخ استفاده شد که میزان آن 93/0 برآورد شد. تجزیه و تحلیل داده­ها با استفاده از آزمون معادلات ساختاری با کمک نرم­افزار Smart PLS انجام شد. نتایج  نشان داد که سطح گروهی شامل متغیر سازگاری تیمی بیشتر از دو سطح فردی و سازمانی بر متغیر بطالت اجتماعی به میزان 676/0- (مستقیم و معکوس) موثر است. در سطح سازمانی، سازه­ی رهبری اخلاق‌مدار به میزان 559/0- و در سطح فردی، خودکارآمدی شغلی به میزان 479/0- بیش از خود پنداره‌ی شغلی به میزان 389/0- بر سازه­ی بطالت اجتماعی اثرگذار بوده است.

کلیدواژه‌ها


رستمی، بابکهادیان شیرازی، عبدالرسول. (1398). تدوین الگوی رهبری اخلاقی بر اساس مطالعه نظریه‌های فرانوگرای مدیریت، رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 10 (3): 146-123.

زنگانه، مهدی. زنگانه، طاهره. کاظمی، حسین. فیض‌آبادی، حمیده. (1395). تأثیر بطالت اجتماعی همکار، عواطف منفی و عدالت سازمانی بر بطالت اجتماعی کارکنان از طریق تعهد سازمانی، پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی، 6 (4): 82-67.

علیجانی، رسول. طالع پسند، سیاوش (1395). اثر ساختاری رهبری اخلاقی بر رفتار سکوت سازمانی با نقش واسطه‌ای جو سکوت، رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 7 (4): 58-41.

عزیز پور لیندی، عبدالصمد. طهماسبی، رضا و پیران‌نژاد، علی. (1394). بررسی نقش تعدیل گری سرمایه فکری بر رابطه چابکی و عملکرد سازمان، مدیریت سرمایۀ اجتماعی، 2 (3): 316-291.

کریمیان، مجتبی. شاطالبی، بدری. (۱۳۹۴). تحلیل روابط بین عوامل فردی، گروهی و کاری با طفره‌روی اجتماعی (مورد مطالعه: کارکنان ستادی آموزش ‌و پرورش شهر اصفهان)، تهران: پنجمین کنفرانس بین‌المللی مدیریت، اقتصاد و علوم انسانی.

گنجلی، اسدالله. (1398). طراحی مدل جامع عملکرد با رویکرد چند سطحی، چشم انداز مدیریت دولتی، 10 (1): 93-60.

میرزایی، وحید. (۱۳۹۶). رابطه تعهد سازمانی و بطالت اجتماعی موردمطالعه: اداره کل ورزش و جوانان خراسان شمالی، کنفرانس سالانه پژوهش در علوم انسانی و مطالعات اجتماعی، تهران: پژوهشکده مدیریت و توسعه پژوهشگاه فرهنگ و هنر.

Akgunduz, Y., & Eryilmaz, G. (2018). Does turnover intention mediate the effects of job insecurity and co-worker support on social loafing? International Journal of Hospitality Management, 68: 41-49.

Alessandri, G., Perinelli, E., De Longis, E., Schaufeli, W. B., Theodorou, A., Borgogni, L., & Cinque, L. (2018). Job burnout: The contribution of emotional stability and emotional self‐efficacy beliefs, Journal of Occupational and Organizational Psychology, 91(4): 823-851.

Alnuaimi, O. A., Robert, L. P., & Maruping, L. M. (2010). Team size, dispersion, and social loafing in technology-supported teams: A perspective on the theory of moral disengagement, Journal of Management Information Systems, 27(1): 203-230.

Amichai-Hamburger, Y., Gazit, T., Bar-Ilan, J., Perez, O., Aharony, N., Bronstein, J., & Dyne, T. S. (2016). Psychological factors behind the lack of participation in online discussions, Computers in Human Behavior, 55: 268-277.

Babalola, M. T., Stouten, J., Camps, J., & Euwema, M. (2019). When do ethical leaders become less effective? The moderating role of perceived leader ethical conviction on employee discretionary reactions to ethical leadership, Journal of Business Ethics, 154(1): 85-102.

Bandura, A. (2012). On the functional properties of perceived self-efficacy revisited, Journal of Management, 38(1): 44-64.

Bavik, Y. L., Tang, P. M., Shao, R., & Lam, L. W. (2018). Ethical leadership and employee knowledge sharing: Exploring dual-mediation paths, The Leadership Quarterly, 29(2): 322-332.

Byun, G., Karau, S. J., Dai, Y., & Lee, S. (2018). A three-level examination of the cascading effects of ethical leadership on employee outcomes: A moderated mediation analysis, Journal of Business Research, 88: 44-53.

Dai, Y. D., Hou, Y. H., Wang, C. H., Zhuang, W. L., & Liu, Y. C. (2018). TMX, social loafing, perceived accountability & OCB, The Service Industries Journal, 4(2): 1-21.

Dust, S. B., Resick, C. J., Margolis, J. A., Mawritz, M. B., & Greenbaum, R. L. (2018). Ethical leadership and employee success: Examining the roles of psychological empowerment and emotional exhaustion, The Leadership Quarterly, 29(5): 570-583.

Fonseca, X., Lukosch, S., & Brazier, F. (2019). Social cohesion revisited: a new definition and how to characterize it, Innovation: The European Journal of Social Science Research, 32(2): 231-253.

Guegan, J., Segonds, F., Barré, J., Maranzana, N., Mantelet, F., & Buisine, S. (2017). Social identity cues to improve creativity and identification in face-to-face and virtual groups, Computers in Human behavior, 77: 140-147.

Høigaard, R., Säfvenbom, R., & Tønnessen, F. E. (2006). The relationship between group cohesion, group norms, and perceived social loafing in soccer teams, Small Group Research, 37: 217-232.

Latané, B., Williams, K., & Harkins, S. (1979). Many hands make light the work: The causes and consequences of social loafing, Journal of Personality and Social Psychology, 37: 822-832.

Lin, J. W. (2018). Effects of an online team project-based learning environment with group awareness and peer evaluation on socially shared regulation of learning and self-regulated learning, Behavior & Information Technology, 37(5): 445-461.

Luo, Z., Wang, Y., Marnburg, E., & Øgaard, T. (2016). How is leadership related to employee self-concept? International Journal of Hospitality Management, 52: 24-32.

McInerney, D. M., Korpershoek, H., Wang, H., & Morin, A. J. (2018). Teachers’ occupational attributes and their psychological wellbeing, job satisfaction, occupational self-concept and quitting intentions, Teaching and Teacher Education, 71: 145-158.

Meyer, B., Schermuly, C. C., & Kauffeld, S. (2016). That’s not my place: The interacting effects of faultlines, subgroup size, and social competence on social loafing behavior in work groups, European Journal of Work and Organizational Psychology, 25(1): 31-49.

Varshney, D. (2019). Relationship between social loafing and the self-concept: Mediating role of perceived organizational politics, Journal of Indian Business Research, 11(1), 60-74.

Walumbwa, F. O., Morrison, E. W., & Christensen, A. L. (2012). Ethical leadership and group in-role performance: The mediating roles of group conscientiousness and group voice, The Leadership Quarterly, 23(5): 953-964.

Zhang, X., Zhang, Y., Sun, Y., Lytras, M., Ordonez de Pablos, P., & He, W. (2018). Exploring the effect of transformational leadership on individual creativity in e-learning: a perspective of social exchange theory, Studies in Higher Education, 43(11): 1964-1978.

Zhu, M., & Wang, H. (2019). Social loafing with group development. International Journal of Services, Economics and Management, 10(1): 55-67.

Zhu, X., Law, K. S., Sun, C., & Yang, D. (2019). Thriving of employees with disabilities: The roles of job self‐efficacy, inclusion, and team‐learning climate, Human Resource Management, 58(1): 21-34.